Geen gesjoemel met criteria voor duurzaam bosbeheer

Greenpeace, ICCO, NCIV, Milieudefensie en WNF vinden het bizar dat de staatssecretaris het oerwoud verwoestende MTCS keurmerk wil opnemen in zijn duurzame inkoopbeleid. Speciaal om goede en slechte houtkeurmerken te onderscheiden van elkaar en onderscheid te maken welke wel en niet conform de Nederlandse inkoopcriteria voor duurzaam hout zijn, riep het toenmalige ministerie van Vrom een onafhankelijke Toetsingscommissie Inkoop Hout in het leven. Complex werk dat grondig onderzoek en veel deskundigheid vraagt. Zo was het mogelijk dat de toetsingscommissie het Maleisische keurmerk MTCS in eerste instantie positief beoordeelde, maar na een bezwaarprocedure van de bovengenoemde ngo’s negatief, omdat er nieuwe belastende informatie over de praktijk van MTCS aan het licht kwam. 

In het eindoordeel van de commissie staat dat MTCS op twee essentiële punten niet voldoet aan de Nederlandse inkoopcriteria. Het keurmerk beschermt onvoldoende tegen grootschalige omzetting van oerbos naar bijvoorbeeld palmolie- of rubberplantages. En land- en gebruiksrechten van de inheemse volken in de MTCS-gebieden worden ernstig geschonden. Inheemse gemeenschappen mogen hun eigen bos niet meer in en worden van hun belangrijkste bestaansmiddelen beroofd.  

De praktijk achter MTCS-hout is mijlenver verwijderd van wat zij op papier presenteren, daar kwam dus ook de toetsingscommissie achter. Toch informeerde Atsma de Tweede Kamer op 29 november jl. over zijn voornemen om MTCS het stempel ‘duurzaam’ te geven. Vlak daarvoor kreeg hij bezoek van de Maleisische minister van Plantation Industries and Commodities en de organisatie achter het MTCS-keurmerk, het MTCC. Dit bezoek bleek doorslaggevender voor Atsma dan het onafhankelijke en deskundige oordeel van zijn eigen toetsingcommissie. 

Atsma zwichtte voor de belofte van MTCC dat de belangrijkste bezwaren van de toestingscommissie binnen afzienbare tijd worden opgelost. Een vertrouwen dat volledig ongegrond is, omdat Nederland en Maleisië al vanaf 1992 tevergeefs afspraken proberen te maken over duurzaam bosbeheer. MTCC heeft dus al zeeën van tijd gehad om de praktijk te verbeteren en aan de eisen van het Nederlandse beleid te voldoen.

MTCC heeft beroep aangetekend tegen het eindoordeel van de toetsingscommissie. Toch wijst alles erop dat Atsma niet van plan is de uitkomst van deze beroepsprocedure af te wachten. Daarmee zal de staatsecretaris de beroepsprocedure frustreren en ondermijnt hij zijn eigen toetsingscommissie. Dit druist volledig in tegen zijn eigen overheidsbeleid en hij schendt afspraken met het parlement om alleen keurmerken in het inkoopbeleid op te nemen die aan alle criteria voldoen.

Wanneer de deur wordt opengezet voor een certificeringsysteem als het Maleisische MTCS met al zijn tekortkomingen, gaat dit ten koste van duurzaamheid, de tropische bossen en de inheemse volken die daarvan afhankelijk zijn. Ook worden voorlopers die wel hebben geïnvesteerd in goed bosbeheer benadeeld en ontmoedigd verdere verbeteringen door te voeren. Bovendien schept het grote verwarring in de markt. De Raad van Nederlandse Detailhandel en Brancheorganisatie voor Nederlandse Bouwmarkten alsmede Volker Wessels en BAM hebben zich hierover al kritisch uitgelaten. Toelating van MTCS gaat juist ten koste van de verduurzaming van de houtsector en is in strijd tegen het overheidsbeleid om een gelijk speelveld te creeren.

Het begrip duurzaam wordt een hol begrip. De Nederlandse overheid moet dan ook zijn eigen toetsingscommissie en criteria serieus nemen en blijven inzetten op echt duurzaam hout. Uiteindelijk wil je toch dat het bos in de praktijk wordt beschermd en niet alleen in theorie.