'Dit is een politieke crisis'

Het reddingsplan voor Griekenland. Deze maand staat dit onderwerp weer hoog op de agenda van de Europese ministers van Financiën. In juni werd het besluit over een nieuwe lening nog opgeschort, de bewindslieden konden tijdens het topoverleg in Luxemburg niet tot overeenstemming komen. ‘Een schrijnend voorbeeld van hoe belangrijke beslissingen steeds maar weer worden uitgesteld,’ constateert Paul de Grauwe. Het gebrek aan slagvaardigheid en solidariteit kan de EU zwaar komen te staan, voorspelt de topeconoom die deel uitmaakt van de economische adviesgroep van commissievoorzitter Barroso en voorheen het IMF en de ECB adviseerde. ‘Dit is in essentie een politieke crisis,’ stelt hij. ‘Er is geen eenheid binnen de eurozone en hierdoor zijn lidstaten niet bereid om eigen middelen in te zetten. Vergelijk het met een leger. Iedere generaal heeft voldoende munitie tot zijn beschikking, maar niemand wil schieten. Zo kan je de oorlog uiteraard niet winnen.’

Is de situatie werkelijk zo uitzichtloos?
‘We moeten ons neerleggen bij de realiteit. Griekenland is insolvabel en kan zijn schulden niet terugbetalen. Het besmettingsgevaar binnen de monetaire unie is groot en de financiële markten wachten niet. Door alle beslissingen op de lange baan te schuiven en met een gebedje richting hemel te hopen op beterschap komen we hier niet uit.’

Wat is er nodig om de crisis te bezweren?
‘We moeten komen tot een schuldherschikking voor Griekenland. Dat kan onder meer door de uitgifte van euro-obligaties door het Europees noodfonds. Dit fonds organiseert dan een swap. Stel dat een Griekse obligatie van € 1 wordt omgezet naar een euro-obligatie van € 0,50. De houder verliest dan 50 procent, maar het verlies is op deze manier wel eindig gemaakt. Hiermee plaats je een bodem in de markt, voorkom je dat obligaties nog verder zakken en dwing je banken het verlies in hun boekhouding op te nemen. Op termijn zal ook een gezamenlijk budgettair beleid noodzakelijk zijn.’

Binnen het Europees noodfonds is gekozen voor een intergouvernementele werkwijze, iedere lidstaat heeft het vetorecht behouden. Staat een gebrek aan vertrouwen een gezamenlijke aanpak in de weg?
‘Helaas zie ik bij Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Finland weinig bereidheid om de zuidelijke eurolanden bij te staan. Landen die gezondigd hebben, moeten worden bestraft, luidt de teneur. Maar juist in deze tijd is vergevingsgezindheid onontbeerlijk. Ook al hebben de debiteuren grote fouten begaan, de crediteuren moeten zich hier overheen kunnen zetten. De spons erover, anders riskeer je alles te verliezen en stort de eurozone totaal ineen.’

Wat vindt u van het optreden van Herman van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad? Gaat het hem lukken de neuzen dezelfde kant op te krijgen?
‘Op dit moment staat hij totaal buiten spel. Zijn positie verleent hem veel prestige maar weinig macht. Die ligt steeds meer bij de lidstaten die niet bereid zijn de Europese instellingen in te schakelen. De EU zou als overkoepelende organisatie vaker het voortouw moeten nemen. Nu is er sprake van een totale afwezigheid van leiderschap. Kijk hoe de ruzie tussen de ECB en de Duitse regering in het openbaar is uitgevochten, de emoties zijn hoog opgelopen. Middels krachtig optreden kan dit in de toekomst worden voorkomen.’