‘PvdA mag onderbuikgevoel niet uit de weg gaan’

De verkiezingen voor het Europees Parlement zijn voorbij. De PvdA heeft een harde klap gekregen van de kiezers. 548.000 kozen in 2009 voor de PvdA, tegen 1.122.000 in 2004. Vele PvdA-kiezers kozen dit keer voor andere partijen of zijn in het geheel niet komen stemmen. Dit betekent dat velen zich niet hebben herkend in de campagne, de boodschap of het profiel van de PvdA bij deze verkiezingen.

De afgelopen weken heb ik met velen op straat, aan huis en tijdens debatten gesproken. Deze weken hebben mij veranderd en hebben mij inzicht gegeven in wat er in Nederland aan de hand is. Te lang heeft de PvdA, en met haar ook andere partijen, de onrustgevoelens weggewuifd. In debatten hebben wij beroep gedaan op de rede en hebben wij getracht met statistieken en onderzoeken te overtuigen.
Wij hebben gepoogd op het verstand in te praten, terwijl het onrustgevoel in de buik zat.

Gingen deze verkiezingen over Europa? Gaat deze uitslag over Europa?
Ja.
De grenzen zijn weggevallen en Nederland is plotseling heel groot. Andere culturen, hoe dichtbij ook, komen Nederland binnen. In Nederland rommelt de mix van Nederlanders van autochtone en allochtone afkomst, asielzoekers en werkzoekende Europeanen. Nederland is in korte tijd veranderd en de grenzen bieden geen buffer en bescherming meer. Waarmee kan je je in Nederland nu identificeren?

Het is deze roep om veiligheid waaraan de PvdA niet tegemoet is gekomen. Het is daarbij niet van belang of de onveiligheid reëel is of gevoeld, want het resultaat is hetzelfde. Of de patiënt zich nu inbeeldt ziek te zijn, of echt ziek is, de patiënt voelt zich niet goed. En Nederland voelt zich ziek.
En het middel waar nu naar gegrepen wordt door de kiezer, is erger dan de kwaal.

Lang boden de PvdA en de sociaal-democratie een veilige haven van bescherming. De PvdA en de vakbond kwamen op voor de arbeidende klasse en de zwakkeren in de maatschappij. Dat doet de PvdA nog steeds, maar de wijze waarop of in ieder geval de uitleg hiervan, vindt geen erkenning bij de kiezer. Ik geloof dat velen nog steeds de solidariteit van de sociaaldemocratie onderschrijven, maar aan veiligheid en aan duidelijkheid voorrang geven.

Wat de oplossing is voor de PvdA? Duidelijkheid, discussie en directie. Duidelijkheid in het gevolgde beleid en de keuzes. Toegeven van eventuele fouten of wijzigingen van inzicht. Discussie is iets anders dan informeren. De PvdA moet een open discussie aangaan over het onderbuikgevoel en deze niet weg argumenteren. Directie: richting aangeven en leiding nemen.

Judith Merkies (42) werkt als jurist bij de Europese Commissie aan het Mediaprogramma. Eerder werkte zij als belangenbehartiger van filmers en artiesten en als advocaat bij Nauta Duthil en Van der Kroft.