Tips voor lobbyisten

Informateur Uri Rosenthal is druk bezig te onderzoeken welke politieke partijen bereid en in staat zijn een solide kabinet te vormen. Een kabinet dat in staat is om ons land uit de problemen te halen. Dat betekent dat hij zich ook zal bezighouden met de opstelling van een regeerakkoord, waarover de onderhandelaars het eens moeten worden met instemming van hun fracties.

Als het regeerakkoord is ondertekend, benoemt de koningin een formateur, tevens toekomstig premier, onder wiens leiding de portefeuilleverdeling en de personele samenstelling plaatsvindt. Gelet op de urgentie en de noodzaak van een zo kort mogelijke formatie zal het regeerakkoord er een op hoofdlijnen zijn in plaats van gedetailleerd. Bovendien zal het akkoord zich vooral richten op beleidsvoornemens, die te maken hebben met de grote en urgente financiële en sociale problemen van ons land.

Deze omstandigheden bepalen de ruimte voor lobbyactiviteiten van belangenorganisaties rond de formatie. En die ruimte is kleiner dan onder andere omstandigheden. Wensen en wenken die verder gaan dan de hoofdlijnen zullen waarschijnlijk weinig of geen aandacht van de informateur en de onderhandelaars krijgen. Zoals ieder nadeel zijn voordeel heeft, is dat ook hier het geval. Immers, hoe meer het regeerakkoord zich tot de hoofdlijnen beperkt, hoe meer beleidsruimte buiten de hoofdlijnen de deelnemende fracties in de Kamer zullen houden. En dat biedt kansen voor belangenorganisaties en lobbyisten om hun wensen op een later moment alsnog bij de coalitie- en andere fracties in te brengen.

Wensenlijstje
Ondanks de beperkte mogelijkheden voor lobbyisten bij de huidige formatie zullen honderden belangenorganisaties hun wensenlijstje voor het nieuwe kabinet al klaar hebben. Sommigen hebben dat al voor de verkiezingsprogramma’s en in de campagnetijd aan de politieke partijen gegeven. Niet onverstandig omdat sommige van die wensen daardoor in verkiezingsprogramma’s zijn terecht gekomen en andere tijdens werkbezoeken van de verkiezingskaravaans zijn blijven hangen.

Rond de kabinetsformatie zal de stroom lobbypost pas echt beginnen. Maar gezien de waarschijnlijke aard van het regeerakkoord is dat niet zinvol, tenzij die boodschappen binnen het geschetste kader passen. Meer dan bij eerdere gelegenheden zal dit keer een nog groter deel van de ingekomen (in)formatiepost in de kelders van het Binnenhof terechtkomen.

Vanwaar dan toch al die brieven, manifesten en/of nota’s met wensen en wenken voor de informateur? Het regeerakkoord bevat de hoofdlijnen van beleid voor de komende kabinetsperiode met kansen en bedreigingen voor belangenorganisaties. Zoals opheffing of inkrimping van (semi-)overheidsorganisaties, behoud of verlaging van uitkeringen en subsidies, hogere of lagere belastingen en premies en meer of minder wetten en regels, behoud, verandering of afschaffing van hypotheekrenteaftrek en verandering van studiefinanciering, zorgstelsel en sociale zekerheid, inclusief verhoging van de AOW-leeftijd.

Een aantal praktische tips voor lobbypartijen die ondanks de beperkte mogelijkheden toch menen dat hun wensen, wenken en adviezen gerechtvaardigd en kansrijk zijn: 

• adresseer uw lobbypost aan de informateur én aan de onderhandelende partijen;
• hoed u voor uitgebreide en gedetailleerde boodschappen;
• beperk uw boodschap tot een of enkele hoofdlijnen en houd uw mandje met appels en peren thuis;
• voorzie ook de formatieteams van de onderhandelende partijen van uw lobbyboodschap en formuleer die in een pasklare zin voor het regeerakkoord;
• bewaar uw niet op de hoofdlijnen betrekking hebbende wensen om die op een later moment bij de Tweede Kamer in te brengen.

Los van de formatielobby nog een enkele opmerking over de positie van de ministeriële ambtenaren. Op ambtelijk niveau is men klaar of nog bezig met het opstellen van een formatie- en/of overdrachtsdossier in opdracht van hun demissionaire bewindspersoon. Het kan nuttig zijn dat ook uw belang in dat dossier wordt meegenomen. Vraag daarvoor aandacht van de betreffende minister en de behandelende ambtenaren. Hetzelfde geldt voor een eventueel ‘ministerieel testament’. Succes is echter niet gegarandeerd.