Bezuinigen bij de buren

Duitsland staat voor ‘een unieke krachtsinspanning’, liet bondskanselier Angela Merkel weten bij de presentatie van haar omvangrijke bezuinigingsplan – het grootste sinds de Tweede Wereldoorlog. Als de onbetwiste economische reus van Europa wil Duitsland een voorbeeld zijn voor de overige lidstaten en daarom moet het Duitse begrotingstekort zo snel mogelijk weer onder de 3 procent van het bbp komen, in lijn met de Europese begrotingsregels. In totaal bezuinigt de Duitse overheid de komende vier jaar 80 miljard euro. Bijstandsuitkeringen worden fors lager, het leger krimpt met 40.000 mensen in. Ook in het aantal federale ambtenaren wordt gesneden door de Duitse coalitiepartners, bestaande uit christendemocraten en liberalen. Tegelijkertijd gaan de belastingen op een groot aantal terreinen omhoog. Meest in het oog springt de invoering van een vliegtaks op binnenlandse vluchten – in Nederland in 2008 al ingevoerd, maar een jaar later alweer afgeschaft. Ook winsten van kerncentrales worden hoger belast. Gezamenlijk moeten vliegtaks en kerncentraleheffing 2,3 miljard euro opleveren. Vanaf 2012 worden ook financiële transacties zwaarder belast, dat moet 2 miljard extra opleveren. De inkomstenbelasting wordt niet verhoogd, en Merkel laat ook het onderwijs ongemoeid.

Het eerste kabinet-Cameron, sinds mei in functie in het Verenigd Koninkrijk, zal ook fors schrappen in de kosten. De conservatief Cameron werkt aan een noodbegroting die ervoor moet zorgen dat nog dit jaar 6 miljard pond (ruim 6,6 miljard euro) bespaard wordt. Het Britse begrotingstekort staat op 11 procent van het bbp, fors meer dus dan de Europese begrotingsregels toelaten – al hoeft Londen daar niet aan te voldoen omdat ze niet de euro hebben. Minister van Financiën Osborne kondigde direct structurele wijzigingen aan in het bancaire systeem, het onderwijs en het sociale stelsel. Afgelopen dinsdag publiceerde de nieuwe Britse regering een noodbegroting. De btw gaat omhoog van 17,5 naar 20 procent en de ambtenarensalarissen worden voor twee jaar bevroren. Kort daarvoor had Osborne al een bankenbelasting aangekondigd, die jaarlijks tussen de 1 en 3 miljard pond moet opleveren. Een aantal verkiezingswensen van de coalitiepartners gaat niet door. Zo komt er geen villataks (een wens van LibDem), maar ook geen verlaging van de erfenisbelasting (een wens van de Conservatieven). Ook het vervangen van dure nucleaire onderzeeërs gaat door.

Italië heeft eveneens forse bezuinigingen aangekondigd. In het boekjaar 2011-2012 moet 24 miljard euro minder worden uitgegeven, en dat haalt de regering-Berlusconi vooral op door belastingontduiking – net als in Griekenland ook epidemisch in Italië – tegen te gaan. Ook in Italië wordt een deel van de ‘ombuiging’ gehaald ten koste van de ambtenaren: hun salarissen stijgen de komende drie jaar niet. En net als in Duitsland wordt door Rome de financiële sector zwaarder belast: de taks op zowel de bonussen als aandelentransacties gaat omhoog.

Frankrijk maakte eerder al bekend de staatsuitgaven te bevriezen, maar nu gaat daar ook fors worden bezuinigd: 45 miljard euro gedurende de komende drie jaar. Het Franse begrotingstekort ligt op 8 procent van het bbp, ook veel te hoog dus. De helft van de 45 miljard wordt daadwerkelijk gehaald door minder uitgaven, de andere helft moet voortvloeien uit belastingverhogingen. Als de economie aantrekt, zullen die inkomsten stijgen, verwacht Parijs. Veel details over die plannen zijn nog niet bekend, wel dat het ‘onvermijdelijk’ is dat de Fransen langer doorwerken, aldus de Franse minister van Arbeid Eric Woerth. De pensioenleeftijd wordt met twee jaar verhoogd naar 62 jaar. Tegelijkertijd gaan de belastingen voor de hoogste inkomens met 1 procent omhoog.