Jan Vis: Shoppen

Het confessionele overwicht in dit rijtje laat duidelijk zien wie al die jaren eigenlijk vooral de baas waren. Bijna alle kabinetsformaties, op drie na, werden gestuurd door confessionele politici. Ze zaten veilig en sterk in het centrum en beslisten autonoom of er samengewerkt moest worden met links, met rechts of met niemand. Dat ons kiesstelsel  geen electorale meerderheden opleverde, was niet zo erg  want het centrum had de regie.

De kiezers hebben dat veranderd. Anders dan onze ouders en grootouders is onze generatie aan het shoppen gegaan. De gevolgen zijn immens. Verliezen en winsten van tientallen percentages zijn gewoon geworden. Alleen met een goede lijsttrekker heb je nog kans op de kiezersmarkt. En als je gewonnen hebt moet je zorgen in beeld te blijven want anders spoelt je winst weer weg. Het centrum is vergruizeld en de traditionele regisseur is verdwenen.

De lopende kabinetsformatie is dan ook bijna revolutionair. Niets is meer als vroeger. Informateurs komen en gaan; een enkel woord van een politieke leider is voldoende om de  lopende operatie op te blazen. Dat het geen chaos wordt, is  vooral de verdienste van de koningin zelf  en van haar voornaamste adviseur, Tjeenk Willink. Ze hebben dagwerk aan het disciplineren van de politieke leiders.

Wordt Rutte premier? Ik denk het wel. En voor hoe lang dan? Tja... er is geen  reden om te denken dat zijn regime stabieler zal zijn dan dat van Balkenende. Ons kiesstelsel creëert geen electorale meerderheden en dat zal nog lang zo blijven. Wie van politieke opschudding houdt, komt nog jarenlang aan zijn trekken.