Een historisch grote inspanning

Middelen uit het Europees Sociaal Fonds zijn ingezet om negatieve arbeidsmarkteffecten van de crisis te beperken en inkomenssteun te bieden aan huishoudens. Eind 2008, aan het begin van de crisis, is door Europese regeringsleiders in het European Economic Recovery Plan afgesproken dat 200 miljard euro zou worden besteed aan stimulering van de Europese economie; 170 miljard door de lidstaten en de rest vanuit de commissie. Ruim anderhalf jaar later is duidelijk dat er veel meer is gebeurd: er is 350 miljard euro besteed. Een historisch grote inspanning in reactie op een historisch diepe crisis.

Vergelijkbare regelingen, zoals de deeltijd-WW in Nederland en Kurzarbeit in Duitsland, zijn door een meerderheid van de Europese landen ingevoerd. Schattingen laten zien dat daarmee tussen anderhalf en twee miljoen banen ‘gered’ zijn. Het is te vroeg om te zien of dit werkelijk banen zijn met toekomst. Vast staat dat miljoenen huishoudens de ramp van werkloosheid bespaard is gebleven. Ook is de inzet van actief arbeidsmarktbeleid in een flink aantal Europese landen geïntensiveerd. Inkomensondersteuning is uitgebreid naar groepen die hierop voorheen geen of gedeeltelijk recht hadden.

Dit zijn enkele observaties van het dossier dat ik coördineer bij DG Employment van de Europese Commissie. In de afgelopen Europese raden van ministers van Werkgelegenheid is hierover intensief gediscussieerd. Om de raden hierbij te helpen, heb ik met collega’s korte papers geschreven met effecten van de crisis op de arbeidsmarkt, overzichten van maatregelen die lidstaten genomen hebben. Wat daarbij werkt en waar effecten minder duidelijk zijn,  waar ‘deadweight losses’ ontstaan en hoe de doelmatigheid kan worden verbeterd. Bij dat laatste maak ik vruchtbaar gebruik van de Nederlandse beleidsinterventies en de gezonde traditie die te voorzien van ex-ante en ex-post evaluaties.

In de oktoberraad zullen ministers vooral vooruit kijken en bespreken wat er in de komende periode met de stimuleringsmaatregelen zal gebeuren gezien de dwingende noodzaak de overheidsfinanciën op orde te brengen.