Co Verdaas: Wat is uw betekenis?

Gisteren was ik op bezoek in een vleesverwerkend bedrijf. Zo’n 250 mensen staan van zeven uur in de ochtend tot vier uur in de middag geslachte kippen op een machine te drukken, filets te snijden, restproducten te malen en nog zo wat van die zaken. Met elkaar praten is door de herrie onmogelijk. Meer dan de helft is van niet Nederlandse afkomst. Een flink deel daarvan volgt, al dan niet vrijwillig, een cursus Nederlands in de vrije tijd. Na een uur in de productiehal te hebben rond gelopen was ik murw geslagen. Ik probeerde me voor te stellen hoe gemotiveerd je moet zijn om ’s avonds nog een cursus te volgen als het je overdag onmogelijk wordt gemaakt om met je collega’s een gesprek te hebben.

Vanmiddag mocht ik een Engelstalig gastcollege geven aan studenten van de opleiding European Studies van de Universiteit Twente. Een groep leergierige studenten vroeg me de hemd van het lijf. Ze willen zo graag snappen hoe het er in Brussel, Den Haag en de provincie aan toe gaat. Een warm bad voor een gastdocent. Maar twee uur is echt te kort om een groep intelligente jongeren in twee uur uit te leggen hoe ‘het’ werkt. En om eerlijk te zijn, ik snap het zelf soms ook niet helemaal.

En dat is precies de tragiek van onze samenleving. Aan de ene kant mensen die in de machinerie van de fabriek, maar ook in de machinerie van de samenleving, volstrekt inwisselbaar zijn geworden. Die al lang niet meer willen begrijpen hoe ‘het’ werkt, maar enkel nog geconfronteerd worden met de uitkomsten van het institutionele systeem. Wie zou er niet boos door worden of extreme opvattingen gaan ontwikkelen? Aan de andere kant een jonge groep mensen, klaar om de wereld te veroveren en op te gaan in het complexe institutionele systeem en zelf te ervaren hoe ‘het’ werkt. Maar wellicht ook op een dag tot de ontdekking komen dat ze niet meer zijn dan een radertje in een machinerie die machtiger is dan henzelf.

Mensen weer het gevoel geven dat ze er toe doen. Dat is waar het wat mij betreft omgaat in de samenleving van de toekomst. Dat is wat ons allen zou moeten binden, ongeacht in welk systeem u meedraait.