Martijn van der Steen: Birmingham bloggers

De gemeente Birmingham begon in 2009 aan de bouw van een nieuwe website. Die moest alle overheidsinformatie voor burgers ontsluiten en transacties online mogelijk maken. Na twee jaar was er nog geen website, hoewel die er- begin 2010 al had moeten zijn. En toen die er was, bleek dat het project niet voor 1, maar voor 2,6 miljoen pond in de boeken stond. Dat irriteerde een los-vast groepje bloggers (de ‘Birmingham bloggers’). Ze besloten de website te hacken: niet door deze ontoegankelijk te maken, maar door zelf een betere te bouwen. De nieuwe site was in vier weken klaar. Kosten: 40.000 euro. De website doet hetzelfde en beter, bijvoorbeeld door informatie niet te sorteren op beleidscategorie, maar op gebeurtenis in het leven. De gemeente was ‘not amused’. De oude website is nog steeds in de lucht. Overal in Engeland worden inmiddels wel bloggers betrokken bij de bouw van gemeentelijke websites: om kosten te vermijden, maar vooral ook om vertoningen zoals in Birmingham voor te blijven.

Met de bijstand is het ingewikkelder. Als de arbeidsmarkt tegenzit, dan stroomt de regeling. En juist dan is het moeilijk om mensen uit te laten stromen naar reguliere banen. ‘De afstand tot de arbeidsmarkt is te groot,’ zegt het beleid dan. Voor mensen betekent het dat ze thuis zitten en de afstand verder toeneemt. Dat is niet uniek voor Rotterdam. Uniek en tragisch is daar dat de verantwoordelijke wethouder vol goede bedoelingen een groot offensief heeft ingezet tegen thuiszitten: iedereen moest gedwongen aan het werk, zodat de afstand tot de arbeidsmarkt zou verkleinen. En voor wat hoort wat. Waarom ook niet?Rotterdam laat de tragiek van de goede bedoelingen zien die veel publieke organisaties treft. In pogingen om de gemeenschap beter te maken is uiteindelijk iedereen slechter af. De IT-overschrijding valt grotendeels bij de Belastingdienst, voor een project dat kosten van inning radicaal omlaag had moeten brengen. En waar bijstandstrekkers de arbeidsmarkt op moeten, zitten ze meer dan ooit thuis. De les is dat maatschappelijke innovatie, of dat nu IT of bijstand heet, alleen van de grond komt als ze aansluit bij lokale netwerken. Zonder de betrokkenheid van ‘echte’ werkgevers komt geen mens in een echte baan. Al schoffelen ze uren plantsoenen, ze komen er geen stap dichter mee bij de arbeidsmarkt. Werkgevers kijken niet naar een volle stempelkaart met tien ondernomen maatschappelijke activiteiten. Ze willen een vacature vervullen. Dat is het enige dat telt.

Net zoals de Birmingham bloggers misschien beter de IT voor het belastingsysteem hadden kunnen actualiseren, was het beter geweest bij ondernemers te rade te gaan wie ze kunnen gebruiken. En tegen welke voorwaarden ze verantwoordelijkheid willen nemen. Dat levert toch niets op, hoor ik u denken. Het blijven toch ondernemers. Mijn voorstel: ga het ze eens vragen. En google ondertussen even het ‘Maaslandmodel’. Dat geeft een indruk van een mogelijk antwoord.

Sturing in de netwerksamenleving gaat niet over beleidsproductie en implementatie, maar over coproductie en netwerksturing. 100 miljoen is een dure les. Laten we ervan leren.