Adriaan Schout: Vrijblijvend

De Kamer zou er goed aan doen om nu vooral eens te debatteren over hoe zij zelf met de EU omgaat. Dit is nodig voor de Unie en voor de betrokkenheid van de burger. Als er één ding duidelijk is geworden het laatste jaar dan is het wel dat er te weinig en te laat politieke druk komt vanuit de parlementen - en dus ook vanuit het Nederlandse parlement. De Kamer heeft net haar eigen Europese functioneren onderzocht. De conclusie is dat het steeds beter gaat. Dat is ook goed te zien: er wordt steeds meer aandacht besteed aan Europa. De Kamer concludeert ook dat er nog extra stappen gezet moeten worden. Maatregelen waar de Kamer zelf aan denkt gaan echter niet ver genoeg om tijdig politieke druk op te voeren.

Het gebrek aan politieke druk kunnen we goed illustreren aan de hand van twee voorbeelden: de crisis en de begroting. Tijdens deze financiële crises lopen de Kamerleden in grote bogen om gevoeligheden heen. Tussen 2000 en 2010 bestond in de EU het 'Lissabonproces' dat als doel had om de economieën concurrerend te maken. Dit is mislukt zoals blijkt uit overzichten van de concurrentiekracht van landen. Bijvoorbeeld in januari van dit jaar prijkten Europese economieën zoals de Griekse en Portugese nog altijd rond plaats 80 op de wereldranglijsten te midden van Afrikaanse landen. Er wordt dus al meer dan tien jaar niet opgelet.

Rapporten over economische zwaktes worden door lidstaten voor kennisgeving aangenomen. Lidstaten (regeringsleiders en Kamerleden) bespreken liever niet elkaars zwaktes. Wat dat betreft gold, en geldt, in de EU: 'wij doen niet moeilijk over jou en jij komt niet aan mij'. Dit werd ook dit jaar weer duidelijk in de Tweede Kamer in discussies over het verscherpen van het economische toezicht waarin de meerderheid aangaf geen 'soevereiniteit' te willen afstaan aan de EU. Voor de ChristenUnie is het belangrijk dat de EU afblijft van vragen over het geringe aantal werkende vrouwen. Andere partijen vrezen kritiek op de hypotheekrenteaftrek. Alles om de soevereiniteit te bewaken. Het verdedigen van soevereiniteit verhoudt zich niet tot de grote bedragen die juist Nederland inzet in probleemlanden zoals Griekenland en Ierland.

Daarbij, op essentiële punten heeft de Kamer niet doorgevraagd. Minister De Jager heeft meermalen de risico's rond onze miljarden aan garanties kunnen bagatelliseren zonder daarover stevig - en op tijd - aan de tand te zijn gevoeld. De Kamer heeft ook weinig moeite gedaan om het taboe rond Griekse schuldsanering aan de orde te stellen. Het gevolg is dat bedrijfsleven en belastingbetalers niet weten waar zij aan toe zijn.

Zelfs rond de EU-begroting van dit jaar gaf de Kamer amper weerwoord. De Kamer kwam niet verder dan wel of niet verhogen van het EU budget. Een inhoudelijk debat over bezuinigingen en prioriteiten was er niet. De Kamer verspilt zo haar kansen om de regering bij te sturen.

De staat van de Europese Unie is dusdanig dat lidstaten zich met elkaars beleid moeten bemoeien. Gezien de economische verwevenheden moeten parlementen, afzonderlijk en met elkaar, de politieke consequenties dragen. Zij moeten druk uitoefenen op hun regeringen om Europese problemen te benoemen en op te lossen. Kamerleden, u allen - niet alleen een enkele Europese woordvoerder - moet meer, eerder en inhoudelijker bezig zijn met de EU. Dit is geen zaak van 'voor of tegen Europa' maar een kwestie van problemen 'buiten' onze grenzen tijdig te erkennen en op te lossen.