Compacte overheid

De bezuinigingsoperatie van het kabinet-Rutte

Het kabinet-Rutte gaat 6,5 miljard euro bezuinigen op de publieke sector. De eerste maatregelen zijn al zichtbaar: in Den Haag is een aantal ministeries samengevoegd en minister Donner heeft via het uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst duidelijk gemaakt hoe de rijksoverheid op zijn bedrijfsvoering moet gaan bezuinigen.

In het voorjaar van 2011 heeft PM Public Mission samen met opleidingsinstituut ROI een onderzoek uitgevoerd naar de gevolgen die de bezuinigingen hebben op de werkvloer. Bijna 700 ambtenaren, afkomstig van Rijk, provincies, gemeenten en uitvoeringsorganisaties vulden de online enquête in. Conclusie: een derde van de ambtenaren vreest voor ontslag, de sfeer op het werk verslechtert in rap tempo en de verwachting dat taken en verantwoordelijkheden gaan veranderen wordt in brede kring gedeeld.

In het meinummer van PM Public Mission presenteerden we de enquêteresultaten, inclusief een reactie van minister Donner. Jan Bakker, directeur Financiën en Personeel van de gemeente Utrecht legt uit hoe zijn stad omgaat met de bezuinigingen en Lucas Lombaers, directeur Arbeidszaken Publieke Sector op het ministerie van BZK reageert op een aantal conclusies van het onderzoek. Ellen Feller van ROI geeft zes tips voor managers: hoe kunnen zij het beste omgaan met de onzekerheid op de werkvloer?

PM-themanummer Compacte overheid (mei 2011)
In hetzelfde nummer van PM hebben we uitgebreid aandacht besteed aan allerlei andere aspecten van de bezuinigingen op de publieke sector. De artikelen zijn gebundeld in het dossier Compacte Overheid. Zo probeerden we een discussie over de rol van de overheid te entameren, wat heeft geresulteerd in drie uiteenlopende visies over de taken van de overheid. In het artikel Op weg naar de doe-het-zelf-democratie leest u hoe Jules Theeuwes, Arie van der Zwan en Mark van Twist denken over marktwerking en het uitbesteden van taken. Het hoofd P&O van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Marianne Witlox, gaat in op Het Nieuwe Werken en de manier waarop dit aan de bezuinigingen kan bijdragen. Verder natuurlijk aandacht voor de bezuinigingen op Defensie en het voornemen van minister Donner de deelgemeenten op te heffen. Twee Britse oud-topambtenaren waren even in Den Haag om het ‘Big Society’-concept aan de man te brengen en lieten zich ontvallen dat ‘een fusie van departementen niet tot besparingen leidt’. UWV-topman David Jongen gaat in op de bezuinigingen die zijn organisatie voor haar kiezen krijgt en Erry Stoové, voorzitter van de raad van bestuur van de Sociale Verzekeringsbank, heet de lezer in zijn column ‘welkom in dromenland’. Het bundelen van uitvoeringsorganisaties, zoals minister Donner voor ogen heeft, heeft volgens hem geen enkele zin.

PM-themanummer Bezuinigen: kaasschaaf of botte bijl (december 2011)
De meeste gemeenten hebben hun begroting voor het komende jaar inmiddels wel rond. Maar voor de langere termijn wordt er op de stadhuizen nog hard gewerkt om aan de nodige bezuinigingen invulling te geven. Voor het decembernummer vroegen we ons af welke methoden er op lokaal niveau worden gehanteerd: kiest men voor de kaasschaaf en gaat er overal een beetje af, of wordt er flink gehakt in de publieke uitgaven? Redacteur Maurits van den Toorn ging op zoek naar de heilige graal van de kostenbesparing.
Voor hetzelfde themanummer keken we ook over de grens, naar België om precies te zijn. Na 541 dagen is de regering-Di Rupo begin december van start gegaan. Topambtenaar Jan Bogaert is kritisch over de nieuwe regering. Vooral de bezuinigingen op de federale overheid zijn fors, vindt hij. Met collega's schreef hij een advies hoe dit het beste zou kunnen worden ingevuld. Bogaert hoopt gehoor te vinden bij minister Steven Vanackere en staatssecretaris Hendrik Bogaert (geen familie), die ambtenarenzaken in portefeuille hebben. Hun eerste taak is overigens het mandateren van enkele tientallen topambtenaren. Een demissionair kabinet heeft die bevoegdheid niet, dus inmiddels staan 53 topambtenaren te popelen om (weer) aan de slag te gaan. Lees hier het artikel over de bezuinigingen in België.
Het derde artikel van dit themanummer gaat over het terugbrengen van het aantal rijkslocaties. Programmamanager Daan Langendoen vertelt hoe BZK de toekomst van de kantoorpanden van het Rijk voor zich ziet.

Dit dossier
In het dossier Compacte Overheid worden relevante artikelen, blogs, nieuwsfeiten en agenda-tems opgenomen over de bezuinigingsmaatregelen voor de publieke sector die het kabinet-Rutte neemt. Artikelen die betrekking hebben op de taakstelling van het kabinet-Balkenende IV treft u aan u het dossier Vernieuwing Rijksdienst.

(Illustratie: Yvonne Kroese)