Kwaliteit van toezicht

Annemarie van der Rest van Shell legde 22 juni 2011 tijdens het congres Toezicht en Wetenschap de vinger op de zere plek. Haar werd gevraagd wat de twee grootste kritiekpunten zijn op de huidige toezichtpraktijk. Wat Van der Rest betreft komen er veel te veel toezichthouders bij Shell over de vloer. Zeventien maar liefst, en soms komen ze voor exact dezelfde inspectie. Dit is geen nieuw geluid. Er wordt in inspectieland wel degelijk toegewerkt naar minder ‘toezichtlast’.

Veel zorgelijker is het tweede punt dat Van der Rest naar voren bracht. Het kennisniveau van de inspecteurs die bij haar over de vloer komen, is soms bedroevend laag, zo hield ze het publiek voor. Waarop mede-panellid Ben Ale, hoogleraar veiligheid en rampenbestrijding in Delft, instemmend knikte en ad rem opmerkte: ‘Als je er geen verstand van hebt, ga dan niet kijken.’ De zaal, die vol toezichthouders zat, barstte in lachen uit, maar het is toch wel een serieuze zaak. Want hoe kun je nu goed inspecteren, als je niet weet waar je naar zoekt?

Ferdinand Mertens, die op hetzelfde congres afscheid nam als hoogleraar toezicht, constateert in een interview dat deel uitmaakt van het PM-dossier Kwaliteit van Toezicht iets dergelijks. Mertens, die zelf inspecteur-generaal is geweest, ziet aan de top van de inspectiediensten steeds meer generieke managers aantreden die geen flauw benul hebben van wat er allemaal op hun terrein speelt. ‘Een goede toezichthouder moet een ingewijde zijn in het veld waarop hij toezicht houdt,’ aldus de voormalige IG, die uit de doeken doet waarom er sprake is van een crisis in het toezicht.

Naast dit interview met Mertens zijn we voor het themanummer over toezicht bij een groot aantal personen te rade gegaan. Volgens hoogleraar Heinrich Winter (Groningen) is er in toezichtland sprake van ‘zelfrijzend bakmeel’ en Jenny Thunnissen vertelt over de fusie tussen twee rijksinspecties die ze als kwartiermaker begeleidt. Jeroen Staal, de algemeen secretaris van de Inspectieraad waar alle IG's deel van uitmaken, licht alvast een tipje van de sluier aangaande het nieuwe meerjarenprogramma van de raad, dat nog door het kabinet moet worden goedgekeurd. We zijn ook ‘op de vloer’ gaan kijken en portretteerden vier inspecteurs: Meryam Twisk, Jos Sint Nicolaas, Bianca van Lunteren en Emilie Kuijpers. De redactie van SC bracht ergernissen in kaart van brancheverenigingen wiens leden onder toezicht staan. Van heel andere orde is het het toezicht op het lokale bestuur van de Caribische delen van het Koninkrijk der Nederlanden. Onderzoeker Oberon Nauta pleit voor een intensivering van het toezicht op Curacao, Sint Maarten en Aruba.