In 2005 stond New Orleans grotendeels onder water en moest de helft van de bevolking geëvacueerd worden. De hulp van de federale overheid en het aanpassingsvermogen van de lokale overheid lieten in eerste instantie ernstig te wensen over. Maar van heinde en verre kwamen maatschappelijke ondernemers naar ‘the crescent city’. En latente innovatoren die al jaren tegen de muur aanliepen grepen hun kans.

Zo werd het onderwijssysteem, dat voor de natuurramp al feitelijk failliet was, grondig herzien, nog geen maand na Katrina. De publieke scholen van New Orleans waren voorheen de slechtste in Amerika. De bestuurders waren incompetent en corrupt, de onderwijzers ongelukkig en veel kinderen konden in groep 8 nog nauwelijks lezen. Toen de overheid na de ramp geen aanstalten maakte om de scholen te heropenen, zag een coalitie van politiek handige maatschappelijk ondernemers hun kans schoon. Ze wisten een crisiswet door de staatssenaat te loodsen waarin elke school die ondermaats presteerde onder curatele werd gesteld. Tegelijkertijd zorgden ze dat er onderwijsondernemers toestroomden om die scholen over te nemen op basis van een prestatiecontract (een charter). Charter Schools zijn nu in de meerderheid in New Orleans. Het zijn publieke scholen die iedereen moeten en willen toelaten maar die het management, het budget en het curriculum zelf in handen hebben. Als ze niet aan de eisen en doelen voldoen, kunnen ze gesloten worden. Deze constructie heeft veel nieuw talent aangetrokken, en veel oud talent ‘bevrijd’. De resultaten spreken boekdelen: de schoolprestaties zijn in enkele jaren al verdubbeld en het hele district verbetert drie keer zo snel als het gemiddelde van de staat.

Wie denkt dat zoiets alleen mogelijk is na een ramp van het formaat Katrina heeft het mis. De innovatoren die wij spraken waren al jaren bezig met het ontwerp en de voorbereiding van deze onderwijsrevolutie. De orkaan bood slechts een ideale kans om de macht te grijpen. ‘Preparation met opportunity…it was like change on steroids’, zei een van hen. Eén les kunnen we in ieder geval trekken: wacht niet tot het juiste moment voordat je innovatie voorbereidt, maar bereid innovatie voor in de wetenschap dat zich altijd wel een moment voordoet waarin het systeem even uit balans is. Voor de onderwijsvernieuwers was Katrina – hoe tragisch ook – een geschenk uit de hemel.