Liberals in Amerika zijn linkse mensen. Weinig liberals zullen zichzelf zo noemen, want de term heeft een negatieve connotatie gekregen. Liberal staat gelijk aan treehugger, tax & spender, en elitist. Daartegenover staan de conservatives, die zich vooral beroepen op de Grondwet. Dus: weinig overheidsbemoeienis, vrijheid om veel te verdienen, je eigen religie aan te hangen en wapens te dragen. Tussen beide stromingen is grote strijd.

In Groot-Brittannië ligt het anders. Daar zijn de meeste linkse mensen aanhangers van Labour, een traditionele sociaaldemocratische partij. Labour heeft ervoor gezorgd dat de verzorgingsstaat werd opgebouwd en strijdt nu voor het behoud daarvan. Daartegenover staan de Conservatives, die niet noodzakelijk tegen overheidsbemoeienis zijn, maar veeleer een culturele, klassegebonden erfenis bewaken. Tussen Labour en de Conservatives staan de Liberal Democrats. Een nieuwere partij, die het midden houdt tussen rechts en links, groen is, en vooral de vrijheidsrechten van het individu behartigt. Wat in Amerika ondenkbaar lijkt, is in Groot-Brittanië nu een feit: een Liberal-Conservative government.

In Nederland hebben we drie partijen die zich liberaal noemen:  VVD, D66 en GroenLinks. In sociaaleconomische zin zijn ze in te delen als rechts-midden-links. Veel interessanter is hun visie op staat en samenleving. De VVD wil graag voor conservatief doorgaan, maar is (sinds Rutte) redelijk progressief. GroenLinks is een emancipatiepartij maar ziet (sinds Halsema) gelijkheid als een middel tot vrijheid, niet als een doel op zich. D66 is (sinds Pechtold) de partij van de vrijheid van het individu. Ze geven het individu minder plichten mee dan de VVD en leveren minder diensten dan GroenLinks, maar ze staan krachtiger voor het recht op zelfontplooiing en zelfexpressie. 

Volgens de peilingen is het cijfermatig buiten bereik, maar wat zou een liberale coalitie betekenen?  De VVD is voor behoud van het kapitalisme, en voor ingrijpende veranderingen bij de overheid. GroenLinks is voor behoud van georganiseerde solidariteit, en voor ingrijpende veranderingen in de wijze waarop de economie gereguleerd wordt. D66 is voor behoud van de klassieke vrijheidsrechten zoals vrijheid van meningsuiting, en  voor ingrijpende veranderingen in het kiesrecht. Bij elkaar opgeteld is dat een krachtige agenda voor behoud van rechts- en verzorgingsstaat en hervorming van economie, overheid en democratie.

Paars was een compromis. Balkenende-IV een verstandshuwelijk. ‘Liberaal  Eén’ zou een coalitie zijn met tenminste een coherente visie op staat en samenleving en voldoende programmapunten waarop een acceptabele middenweg kan worden gevonden. Een liberale coalitie in Nederland zou het afscheid van ‘links’ en ‘rechts’ en het debuut van een rigoureus progressieve politiek betekenen.