Afgelopen maandag verzocht de Raad voor het openbaar bestuur vriendelijk doch dringend om het ambtelijk deel van het openbaar bestuur met rust te laten. In een brief aan de informateur pleit de raad tegen het samenvoegen van ministeries. De argumenten daarvoor? Nederland heeft al minder ministeries dan andere landen. Het kost meer dan het oplevert. En het leidt tot een log bestuur, terwijl de samenleving vraagt om flexibiliteit. Maar de redenering is zo dun en doorzichtig als vel op hete melk. Het eerste argument is een drogreden –  waarom  zouden andere landen de norm bepalen? Het tweede argument wordt niet zelf onderbouwd – er wordt verwezen naar een berekening van de ambtelijke werkgroep heroverwegingen. Maar de definitie van die kosten en baten is nu juist een uiterst politieke rekensom. Voor het derde argument voert de raad aan dat een veelheid van ministeries meer recht doet aan de behoefte aan wendbaar bestuur. Maar als die -redenering opgaat, waarom dan niet het huidige aantal verder uitbreiden door ministeries op te splitsen? Worden we nóg wendbaarder.     

De raad is wél voor verandering als dat ten laste van de politiek komt: er moet een kernkabinet komen. Dus zes of zeven ministers die als politiek team leiding geven aan een samenhangend landsbestuur. De meer dan dubbele druk op deze bewindspersonen zou volgens de raad opgevangen kunnen worden door de ministerraad te laten ondersteunen door de secretarissen-generaal, die gelijk blijven in aantal. Dat geldt ook voor de rest van de rijksambtenaren. Het zijn er immers maar 164.000. Daarvan werkt 80 procent in de uitvoering en dus is maar ‘een fractie beleidsambtenaar’. De impliciete redenering is hier ten eerste dat het niet mogelijk is om de uitvoering anders te organiseren. En ten tweede dat 32.000 beleidsambtenaren (20 procent van 164.000) een te verwaarlozen aantal is. De laatste poging van de raad om de politici te overtuigen dat het verder wel goed zit zo, is de bewering dat ambtenaren in de toekomst allemaal op Twitter en Hyves zitten en dus aansluiting hebben bij de netwerksamenleving.

Nederland is op dit moment niet gebaat bij adviezen over wat er niet moet veranderen. Het was fijn geweest als de raad had aangegeven wat er wél zou moeten veranderen in de rijksdienst – en niet alleen in de politiek. Het is het goed recht van de Raad voor het openbaar bestuur om te suggereren dat Nederland beter bestuurd wordt als er minder ministers en meer twitterende ambtenaren zijn. Maar wees dan eerlijk, presenteer je als belangenorganisatie voor ambtenaren en spreek je uit voor de status quo.