In een onderzoek in opdracht van Nova zetten zes op de tien Nederlanders kunst en cultuur in de top vijf voor bezuinigingen. Op de eerste plaats staat  ontwikkelingssamenwerking, de gedeelde tweede plek is voor defensie en kunst en cultuur. Deze uitkomst is een weerslag van het feit dat de kunst- en cultuursector niet in staat is te discussiëren over de positie van kunst in de samenleving.

Wat is de link tussen kunst en de kenniseconomie? Welke rol heeft kunst in een samenleving met afnemende tolerantie? Eerder betoogde ik al dat dit geen instrumentele vraag mag zijn, maar dat betekent niet dat je alle vragen uit de weg moet gaan. Dodelijk in de Nova-uitzending is de kunstenaar die in de camera zegt: ‘Ik verwacht dat de samenleving voor mij betaalt.’ Dit maatschappelijk autisme is koren op de molen van de populisten in de politieke arena die pleiten voor keiharde bezuinigingen. Die politici is het niet te doen om het geld dat de bezuinigingen zouden opleveren. De 900 miljoen euro die jaarlijks aan cultuur wordt uitgegeven – waarvan 584 euro aan subsidies – zet geen zoden aan de dijk in tijden waarin we alleen nog maar in miljarden rekenen. Nee, het is deze politici te doen om een strijd tegen de vermeende elite. Het is een belangrijk onderdeel in de vervolmaking van het ‘wij-zij’ denken. Den Haag tegen Nederland, journalisten tegen eerlijke mensen, mensen in de bijstand tegen hardwerkende Nederlanders en mensen die van cultuur houden tegenover de Toppers. Deze schijntegenstellingen hebben niets met de werkelijkheid te maken, want zeker in de kunst en cultuur is die werkelijkheid fluïde. Maar de bevestiging van het dichotome denken komt  door de reacties van hen die worden aangepakt.

Vertegenwoordigers van de culturele sector verdedigen zich met meel in de mond en zeggen dat de sector met rust moet worden gelaten. Juist niet. Ik pleit alsnog voor een 21^e bezuinigingswerkgroep waarin kritisch wordt gekeken naar mogelijke bezuinigingen in de culturele sector. De maatschappelijke waardering blijkt namelijk niet uit het geld dat je krijgt, maar uit de fundamentele discussie die ontstaat door de noodzaak van bezuinigingen. Pas dan wordt duidelijk wat de waarde is van kunst en cultuur en zal duidelijk worden dat onbezonnen bezuinigingen heel weinig opleveren en wel heel veel voor de toekomst kapot zullen maken.