Diametraal tegenover elkaar

Twee visies op openbaar bestuur

Door: Maurits van den Toorn | 30.05.2011

Het Nederlandse openbaar bestuur heeft last van gebrek aan leiderschap. Veel taken lopen vast in de stroperigheid van de gedeelde verantwoordelijkheid van gemeenten, provincies en regio's, vindt de Alphense waarnemend burgemeester Bas Eenhoorn. Welnee, de soepele taakverdeling tussen de bestuurslagen, zoals vastgelegd in een bestuursakkoord, werkt juist goed, reageert IPO-directeur Jan Ploeger.

De heren kruisten de degens vorige week op een bijeenkomst van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) in Den Haag.

De ervaren bestuurder Eenhoorn vindt een bestuurlijke hervorming in Nederland dringend nodig. Het is nu op veel terreinen – ruimtelijke ordening, openbaar vervoer – onduidelijk wie het eindverantwoordelijke bestuursorgaan is. Iedereen praat over van alles mee, maar de burger raakt het spoor bijster als het erom gaat wie er verantwoordelijk is. ‘Het zijn allemaal amorfe regelingen waar niemand op aan te spreken is. We maken er een janboel van,’ stelt Eenhoorn. De gemeentelijke herindeling kan wat hem betreft nog een flink stuk verder gaan: ‘Taken als de sociale zekerheid en de jeugdzorg zijn zelfs voor gemeenten met 30.000 inwoners nauwelijks nog uit te voeren.’

IPO-directeur Ploeger ziet er niet veel in. ‘Ik ben niet zo geïmponeerd door allerlei bestuurlijke hervormingsideeën,’ stelt hij. Een bestuursakkoord zoals nu op tafel ligt heeft vanwege de flexibiliteit zijn voorkeur: ‘Dat kun je na vier jaar evalueren en vervolgens bekijken hoe je het daarna gaat doen.’ Wat hem betreft heeft het weinig zin om voor elk maatschappelijk probleem een geografische bestuurlijke indeling te zoeken – je hebt stroomgebieden, vervoerregio’s, veiligheidsregio’s, ambulanceregio’s en nog veel meer. Liever ziet hij flexibele, programmagestuurde gebiedsverbanden, een soort wisselende ‘coalities’ voor openbaar vervoer, ruimtelijke ordening, enzovoort.

Van de Groningse hoogleraar planologie Gert de Roo krijgt hij gedeeltelijk gelijk. Als gevolg van de steeds verder terugtredende rol van het Rijk in de ruimtelijke ontwikkeling lopen er nu ‘418 gemeentelijke kippen rond in Nederland zonder haan’. Die kippen kunnen veel taken niet aan omdat ze de menskracht en de know how missen. Zijn pleidooi: hou het op een duidelijke, democratisch gelegitimeerde indeling van provincies en gemeenten, maar laat provincies en gemeenten van daaruit per onderwerp zelf arrangementen aangaan om projecten te realiseren.

REAGEREN | AFDRUKKEN