Ambtseed afleggen kan alleen mondeling

Sinds 1 maart 2006 moeten de verschillende overheden regels vaststellen omtrent de verplichte aflegging van de eed of belofte door de ambtenaar bij zijn aanstelling. ‘Met de eed of belofte benadrukt de ambtenaar bij zijn aanstelling uitdrukkelijk dat hij zich als een goed ambtenaar zal gedragen,’ wordt in de Memorie van Toelichting bij de toenmalige wijziging van de Ambtenarenwet gesteld.

Die eed- of belofteaflegging vormt een formeel moment waarbij de normen en waarden die het ambtelijk handelen bepalen ‘expliciet onder de aandacht gebracht worden’. Spies vindt dat het ‘benadrukken’ en ‘onder de aandacht brengen’ niet gebeurt als er alleen maar een handtekening onder een document wordt geplaatst.

Voor de sector Rijk geldt bovendien in het Algemeen Rijksambtenarenreglement
(ARAR) dat de eed moet worden afgelegd ‘ten overstaan van’ en ‘in tegenwoordigheid van’. Ook dat wijst op het mondeling afleggen van de eed of belofte.

Voor minister Spies is het in ieder geval duidelijk: ‘Ik concludeer dan ook dat een eed- of belofteaflegging louter in schriftelijke vorm niet in overeenstemming lijkt met wat de wetgever heeft beoogd.’

De decentrale overheden mogen zelf bepalen hoe ze omgaan met het afleggen van de ambtseed. Ook zij laten dit mondeling doen, alleen heeft een aantal gemeenten indertijd voor zittende ambtenaren eenmalig een ‘inhaalslag’ gemaakt door middel van een schriftelijke procedure.