Tjeenk Willink neemt afscheid

Bij lezing van de bundel valt op hoe constant hij in zijn opvattingen over politiek en openbaar bestuur is. Al in 1985 schrijft hij, in zijn toenmalige functie van Regeringscommissaris voor de reorganisatie van de Rijksdienst: ‘Aan de ene kant heeft de burger grote verwachtingen van de overheid. De overheid moet zorgen voor veiligheid, goed onderwijs, een redelijk inkomen, werk, een schoon milieu, goede wegen, huisvesting en talloze andere zaken. Aan de andere kant heeft de burger een negatief beeld van de overheid. De overheid is ondoelmatig, onpersoonlijk, omslachtig, langzaam en inefficiënt.’ Het had gisteren geschreven kunnen zijn. En als hij het heeft over de ‘machtige overheid’ wordt dat gevolgd door het eveneens actuele: ‘Terugdringen van overheidsbemoeienis is niet in alle gevallen de oplossing voor deze onevenwichtige verhouding tussen overheid en burger. Burgers hebben belang bij het bestaan van de overheid.’

Lezing van de bundel leidt dan ook tot (minstens) twee constateringen. Tjeenk Willink heeft vaak een vooruitziende blik, en in zijn observaties, kanttekeningen en waarschuwingen is hij door de jaren heen opmerkelijk constant gebleven. Dat leidt tot de tweede constatering: de afgelopen decennia is er in veel opzichten helemaal niet zo veel veranderd, alle adviezen die Tjeenk Willink in zijn verschillende rollen heeft gegeven ten spijt. Zelf was hij daar, sprekend over de Raad van State, enige tijd geleden in een interview in SC tamelijk laconiek over: ‘Een advies wordt soms niet overgenomen. Als je daar niet tegen kunt, dan moet je geen adviseur worden.’ Dat mag zo zijn, jammer is het soms wel.

Mr. H.D. Tjeenk Willink:
Niet de beperking, maar de ruimte. Beschouwingen over democratie en rechtsstaat.
Boom Juridische uitgevers, Den Haag 2012
ISBN 978-90-8974-548-4