Steven Maijoor: 'Europees toezicht gaat nieuwe fase in'

Waar het gebrek aan coördinatie tussen de nationale toezichthouders van de EU-landen toe kan leiden hebben we tijdens de kredietcrisis pijnlijk ondervonden,’ verklaart Steven Maijoor de raison d’être van ESMA, de nieuwe Europese organisatie  die hij gaat leiden. ‘Met het nieuwe Europese toezichtraamwerk willen we voorkomen dat toezichthouders in hun eigen land wel zien wat er mis gaat, maar dit niet delen met andere landen. Naast het verbeteren van de samenwerking willen we ook tot gezamenlijke standaarden komen, die weer zullen leiden tot een meer geharmoniseerde uitvoering van Europese financiële wetten in de lidstaten.’

Naast het opstellen van technische standaarden met als doel een single rule book en gelijke regels voor alle lidstaten, zal de ESMA ook direct toezicht houden op de kredietbeoordelaars.  ESMA vormt de evenknie van de European Banking Authority (EBA), gericht op de bankwereld, en de European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA), die is gemoeid met de verzekerings- en pensioensector. De drie Europese waakhonden zijn 1 januari jongstleden geïntroduceerd als onderdeel van de financiële hervormingen. Het nieuwe raamwerk wordt gecomplementeerd met de European Systemic Risk Board (ESRB), die geleid wordt door Jean-Claude Trichet. ‘Wij zullen veel gezamenlijk optrekken om zo de stabiliteit op de financiële markten te garanderen,’ aldus Maijoor. ‘Dit is bij uitstek een wereld waar effecten grensoverschrijdend zijn. Niet alleen tussen landen, maar ook tussen sectoren.’

De econoom ziet het als een compliment voor zowel Nederland als de AFM dat in korte tijd twee Nederlandse topbestuurders zijn benoemd voor hoge posten bij internationale financiële instellingen. Eerder werd al bekend dat AFM-baas Hans Hoogervorst, die het stokje overdraagt aan Financiën-SG Ronald Gerritse, per 1 juli aantreedt als voorzitter van de International Accounting Standards Board in Londen. Volgens Maijoor zijn de benoemingen niet zo verwonderlijk. ‘Nederland heeft voor een relatief klein land binnen Europa van oudsher een stevige financiële sector met veel deskundigheid. Wij tellen mee in de internationale financiële wereld.’

Waarom is de oprichting van een autoriteit als de ESMA noodzakelijk?
‘We gaan een nieuwe fase in als het gaat om het Europees toezicht op financiële markten. We moeten ervoor zorgen dat nooit meer kan gebeuren wat er tijdens deze kredietcrisis heeft plaatsgevonden. De oprichting van ESMA is een resultaat van deze crisis. Haar voorganger, het Committee of European Securities Regulators, had meer het karakter van een vereniging van 27 nationale toezichthouders op de effectenmarkten. ESMA heeft meer bevoegdheden, gaat uit van een intensievere samenwerking en is ook een toezichthouder an sich. Het directe toezicht heeft betrekking op de kredietbeoordelaars, een groep spelers op de internationale financiële markten waar tot voorheen geen toezicht op was.’

Deze uitbreiding van bevoegdheden betekent ook dat de Esma besluiten kan nemen die direct gericht zijn op individuele financiële instellingen. Dat zal niet iedere lidstaat leuk vinden.
‘Dat klopt, maar ESMA zal dit niet zomaar doen. Alleen als er sprake is van een crisissituatie, en dus urgentie, of onjuiste toepassing van Europese wet- en regelgeving op nationaal niveau kunnen wij bindende maatregelen opleggen. In het verleden heeft de concurrentie tussen nationale toezichthouders ertoe geleid dat lidstaten de wet- en regelgeving soms ruimhartiger toepasten dan de bedoeling was, om zo de financiële sector naar hun land toe te trekken. Dit gaat ten koste van het level playing field. We willen voorkomen dat er binnen Europa voorkeursbehandelingen bestaan voor ondernemingen.’

De AFM is zo’n nationale toezichthouder. Hoe vindt u het om toezicht te houden op uw voormalig werkgever?
‘Ik zit niet als Nederlander in Parijs, de rol van ESMA-voorzitter vervul ik als Europeaan. Dit neemt niet weg dat ik het AFM-gedachtegoed daar goed bij kan gebruiken.’

Als AFM-directeur gaf u al aan dat een toezichthouder ook buiten de gebaande paden moet kijken. In hoeverre geldt dat voor ESMA?
‘Iedere toezichthouder zou oog moeten hebben voor de risico’s in aanpalende gebieden. Op dat punt is het lelijk misgegaan tijdens de kredietcrisis. Je kunt als toezichthouder niet langer bij het publiek aankomen met “daar gingen we niet over”. Ook al heb je geen formeel mandaat, men verwacht dat je verder kijkt dan de formele grenzen van je bevoegdheden. Het uitgangspunt van de ESMA is een materiële beoordeling en dus niet een strikt juridische. Dit betekent overigens niet dat je óveral iets van moet vinden. Je moet oppassen dat je als toezichthouder geen Rupsje Nooitgenoeg wordt.’