Twaalf Duurzame Toppers

De twaalf Duurzame Toppers zijn:

Biomassacentrale gemeente Breda
E-laad
Lokaal Duurzaam Energiebedrijf Meppel
Nieuwbouw Hoogeland-Oost Naaldwijk
The Bell
Schoenmakershoek Etten-Leur
TexelEnergie
Unilever Sustainable Living Plan
VoortVarend Besparen
Windpark Noordoostpolder
Wij willen zon
Zonnestroom voor Amsterdamse scholen

Klik hier voor de longlist met alle nominaties (pdf).

Eind september verschijnt er een speciale uitgave bij PM Public Mission, SC en Energiedgids.nl met daarin een profielschets van de twaalf genomineerden en een interview met de winnnaar.

Biomassacentrale gemeente Breda
Breda wil in 2044 een CO₂-neutrale stad zijn, dat wil zeggen dat de netto uitstoot van CO₂ in dat jaar nul moet zijn. Een grote slag kan daarbij worden gemaakt door biomassa in te zetten voor de energievoorziening van een aantal wijken. Een biomassacentrale kan duurzame warmte en elektriciteit leveren aan 6000 woningen. De biomassa bestaat uit snoeiafval uit Breda, geleverd door het afvalbedrijf, Staatsbosbeheer en zogenoemde ecoploegen. Het project scoort hoog op alle drie de P’s van duurzaamheid. Planet: inzet van hernieuwbare grondstof, dus CO₂-winst. Profit: iedereen wil meedoen omdat er geld kan worden verdiend. People: ecoploegen houden het hoofd makkelijker boven water doordat snoeiafval meer waard wordt, wat de Bredase natuur en de werkgelegenheid ten goede komt. Naast de gemeente Breda werken in dit project ook woningcorporaties, Staatsbosbeheer, Essent Warmte en Waterschap Brabantse Delta mee.

E-laad
Een initiatief van de samenwerkende Nederlandse netbeheerders om elektrisch rijden van de grond te krijgen. Voor het doorbreken van een impasse – er zijn weinig elektrische auto’s, daardoor zijn er weinig oplaadpalen, waardoor er weinig elektrische auto’s zijn, etc. – hebben de meeste netbeheerders hun krachten gebundeld in de Stichting e-laad.nl voor het plaatsen van 10.000 laadpalen. De stichting plaatst oplaadpunten op publieke grond en heeft dus alle overheden nodig. Er zijn 2000 (gratis) oplaadpunten beschikbaar voor gemeenten op strategische plaatsen. Daarnaast zijn er 8000 oplaadpunten voor particulieren die een elektrische auto rijden. De netbeheerders kunnen via de oplaadpunten het gedrag en de impact van de elektrische auto’s op de netten zien. Die informatie hebben zij nodig om de elektriciteitsnetten toekomstbestendig te maken en te houden. De netbeheerders investeerden 25 miljoen voor de eerste drie jaar.

Lokaal Duurzaam Energiebedrijf Meppel
Aan de noordzijde van Meppel zal een nieuwe wijk met 3300 woningen worden gebouwd, Nieuwveense Landen. Het wordt een energieleverende wijk  die onafhankelijk is van fossiele brandstoffen. Om dit te realiseren is een lokaal duurzaam energiebedrijf (LDEB) opgericht.  In eerste instantie zal er een hybride energiesysteem aangelegd worden voor de eerste fase van de wijk, de circa 435 woningen in het eerste deelplan. Dat kan uitgebreid worden in de verdere bouwfasen van het plan. Het LDEB levert warmte en koude aan de woningen, waarbij het optimaal gebruik maakt van de beschikbare restenergie uit de omgeving, zoals biogas en de warmte van een plaatselijke rioolwaterzuiveringsinstallatie en warmte- en koudeopslag in de bodem. De duurzaam geproduceerde elektriciteit wordt zoveel mogelijk in de wijk gebruikt met behulp van smart grids. Het LDEB treedt op als investeerder in en beheerder van de benodigde energie-infrastructuur, en ‘ontzorgt’ de bewoners op het gebied van hun koude- en warmtevoorziening. Bovendien hebben de bewoners door het duurzame concept circa tien procent lagere maandlasten. Het is de bedoeling om een revolving fund op te zetten op basis van het toekomstige rendement en dit te gebruiken voor nieuwe duurzame projecten in de wijk.

Nieuwbouw Hoogeland-Oost Naaldwijk
De nieuwbouwwijk Hoogeland-Oost en zorginstelling De Naaldhorst in Naaldwijk (gem. Westland) krijgen een collectieve duurzame energievoorziening. In totaal zullen circa 900 woningen en circa 26.500 m² aan utiliteitsprojecten worden gebouwd. Alle woningen en gebouwen krijgen een warmtepomp die warmte gaat onttrekken uit een collectief warmte/koudeopslagsysteem met grondwaterbronnen. De bronnen worden ’s zomers opgeladen met zonnewarmte afkomstig uit de nabijgelegen kassen van tomatenteler Prominent.
Het ontwikkelde energieconcept met warmtepompen is een rolmodel voor wijken zonder aansluiting op het aardgasnet, die toegroeien naar passief bouwen. Deze geslaagde combinatie van (agrarische) industrie en woningbouw is natuurlijk op grotere schaal toepasbaar. Cruciaal daarvoor zijn kennisdeling en brede bekendheid in de hele bouwkolom. De samenwerking tussen een woningcorporatie en een kassenbedrijf in project Hoogeland is uniek. Bovendien bestaan er nog geen toepassingen van zonnewarmte uit kassen op deze schaal.

The Bell
Nederland heeft slechts een handjevol monumentale panden die als energiezuinig te boek staan. Het Amsterdamse kantoorpand The Bell aan de Sarphatistraat is er een van. Woningcorporatie Stadgenoot heeft het voormalig Rijksgoederenmagazijn voor Kleeding en Uitrusting duurzaam gerenoveerd. Het rijksmonument heeft onlangs energielabel A+ in ontvangst genomen. Diverse duurzame maatregelen als hoogwaardige dak- en gevelisolatie, HR++-glas en wko-opslag (monobron), inclusief energiedak zijn toegepast. Ook heeft The Bell regelbare ventilatie met warmteterugwinning en energiezuinige verlichting. Het pand van 6700 m² heeft naast de extreem energiezuinige status ook een flexibel en servicegericht verhuurconcept.

Schoenmakershoek Etten-Leur
De wijk Schoenmakershoek bestaat uit ongeveer 800 woningen, alle met individuele warmtepompen. Hoewel per woning het warmtepompvermogen bescheiden is (5-8 kW), is het totale vermogen van 4-5 MW nog steeds wereldwijd een unicum. Warmtepompsystemen met gesloten bodemwarmtewisselaars zijn betrouwbaar, hebben vrijwel geen onderhoud nodig en besparen veel energie.
De gemeente Etten-Leur bleek met deze wijk in 2005 zijn tijd ver vooruit te zijn. Pas nu de overheid zich realiseert dat er wet- en regelgeving moet komen voor het toepassen van geo-energie komt dit project in de publiciteit en vormt het voor veel gemeenten een inspiratiebron. Het is een van de allergrootste projecten ter wereld en omdat het geen pilot is maar een echt functionerend (groot) project is, levert het een schat aan informatie op die direct toepasbaar is in tal van andere projecten. Het project oogst ook in het buitenland bewondering vanwege de schaal van de toepassing.

TexelEnergie
Bewoners van Texel hebben zich verenigd in de energiecoöperatie TexelEnergie die werkt aan een duurzame energievoorziening voor het eiland; ieder lid heeft tenminste één aandeel van vijftig euro, er zijn inmiddels meer dan 2700 leden. Doelgroepen zijn de  bewoners, bedrijven en organisaties en de op het eiland verblijvende toeristen. De coöperatie werkt zonder winstoogmerk, het voordeel van de ondernomen activiteiten komt primair ten goede aan de leden en aan initiatieven tot de productie van duurzame energie op Texel. Decentrale duurzame energieopwekking, zelfvoorzienendheid en het behoud c.q. creëren van werkgelegenheid op het eiland zijn daarbij richtinggevend.
De coöperatie levert nu groene stroom en 'groen' gas. Daarnaast werkt de coöperatie aan eigen opwekkingsprojecten van duurzame energie. De eerste PV-centrales produceren, er is een vergunning voor een blokverwarming op biomassa (snoeihout uit de Texelse bossen), plannen voor een vergister zijn in ontwikkeling. De productie van de enige windmolen op Texel is voor de coöperatie, experimenten met getijde-energie zijn in ontwikkeling en er is een opsporingsvergunning verkregen voor geothermie.

Unilever Sustainable Living Plan
Het Unilever Sustainable Living Plan dat in november 2010 is gelanceerd, verankert de ontkoppeling van groei en de milieu-impact in de strategie van Unilever. Het plan kent drie hoofddoelstellingen voor 2020: 1) Het halveren van de milieu-impact op productniveau, 2) Het betrekken van honderd procetn van de landbouwgrondstoffen uit duurzame landbouw, 3) één miljard mensen helpen hun gezondheid en welzijn te verbeteren. Het project  is allesomvattend voor de Unilever business en de gehele keten. De uitvoering van het plan wordt gedreven door innovaties op het gebied van producten, verpakkingsmaterialen en technologie.

VoortVarend Besparen
Het programma VoortVarend Besparen is een programma voor en door de binnenvaart met als doel brandstof besparen en de CO₂-emissie te reduceren. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft hiervoor drie miljoen euro beschikbaar gesteld. VoortVarend Besparen had als doelstelling vijf procent brandstofbesparing in de Nederlandse binnenvaartsector door schippers inzicht te geven in zuiniger vaargedrag en dit in de praktijk toe te laten passen. Het programma overtrof de verwachtingen: de binnenvaart bespaarde 6,7 procent aan brandstof en verdiende de investeringen al snel terug. De opbrengst is inmiddels al 50 miljoen euro.

Windpark Noordoostpolder
Een kleine honderd lokale, veelal agrarische ondernemers stonden aan de wieg van een windpark op een van de windrijkste locaties van Nederland. Langs de dijken van de Noordoostpolder – deels op land, deels in het IJsselmeer – komen 86 windmolens van de nieuwste generatie die vanaf 2014 1,4 miljard kWh schone energie gaan leveren, wat genoeg is voor 900.000 mensen en  goed voor ruim twintig procent van de kabinetsdoelstellingen voor windenergie. Het project, waarin energiebedrijf RWE deelneemt,  biedt daarnaast natuurontwikkeling en werkgelegenheid; de inwoners van Noordoostpolder, Urk en Lemsterland kunnen ook participeren.

Wij willen zon
Wij Willen Zon is een initiatief van Stichting Urgenda en De Betere Wereld, die voor het project gezamenlijk de Stichting Wij Willen Zon oprichtten. Aanleiding was de ergernis dat Nederland inmiddels in de achterhoede van Europa bivakkeert voor wat betreft het opwekken van duurzame (zonne)energie. Wij Willen Zon wilde die markt openbreken en versnellen door betaalbare zonnepanelen met toebehoren aan te bieden aan particulieren en bedrijven. De prijs bleek met 30 tot 35 procent naar beneden te kunnen door collectief 10 MW in te kopen aan zonnepanelen en bijbehorende omvormers en montagemateriaal namens duizenden particulieren en bedrijven. Zo konden duizenden mensen zonnepanelen op hun dak plaatsen zonder dat daarvoor subsidie nodig was. Volgens de aanbieders van panelen is dit het eerste consumers united project voor zonnesystemen. Het toont aan dat opwekking van duurzame energie ook rendabel kan zijn als de overheid de subsidiekranen dichtdraait. En – last but not least – zonne-energie wordt voor veel meer mensen bereikbaar en betaalbaar.

Zonnestroom voor Amsterdamse scholen
Op 8 juli 2011 is het grootste zonnestroomproject van Amsterdam in gebruik genomen. Op de daken van 27 locaties (21 basisscholen en zes andere gebouwen) zijn in totaal 2.800 zonnepanelen gemonteerd op een dakoppervlak van bijna anderhalf voetbalveld. De hiermee opgewekte energie per jaar gelijk aan het elektriciteitsgebruik van tweehonderd huishoudens.
Basisscholen zijn vanwege hun grote daken geschikt voor zonne-energie. Het project zorgt er bovendien voor dat duurzame energie zichtbaar wordt voor de ongeveer 4.800 betrokken leerlingen, hun ouders en de buurt waarin zij wonen. Op alle locaties hangt een informatiepaneel met de actuele opbrengst. Ook besteden de scholen aandacht aan zonne-energie in de lessen. Bijzonder is ook de slim uitgedokterde juridische tripartite-overeenkomst (over opstalrecht en exploitatievoorwaarden) die toepasbaar is voor alle basisscholen in Nederland.